B4022

Uitgebreid Kruis

Regio: Rusland
Periode: 19e eeuw
Afmeting: 16.5 x 11 cm

Omschrijving

Een prachtig versierd gegoten kruis met daarop de Kruisiging met de kruisgetuigen, twee engelen en het Mandylion. Het patroon van kleine, felgekleurde stippen met een contrasterende achtergrond toont een uitzonderlijke beheersing van de basse-taille emailleringstechniek – zelfs voor Russische begrippen.

Het kruis is waarschijnlijk het belangrijkste en meest herkenbare symbool van het christelijk geloof. Kruisen zijn het hele jaar door aanwezig in het leven van een Russisch-orthodoxe gelovige. Hoewel kruisen uit hout zijn gesneden en geverfd, zijn de meeste kruisen gegoten in de gieterijen van de oude gelovigen, een uitloper van de Russisch-orthodoxe kerk. De vorm van het Russisch-orthodoxe kruis wijkt af van wat we in de westerse wereld gewend zijn. Het wordt gekenmerkt door drie dwarsbalken. Boven de langere dwarsbalk waaraan de armen van Christus hangen, staat het teken dat volgens het Evangelie van Johannes door Pontius Pilatus is geplaatst. Dit bord heeft de inscriptie ICXC. De onderlat is een steun voor de voeten, die schuin loopt. Hiervoor zijn diverse verklaringen gegeven, de meest voorkomende is dat de ene kant naar de hemel wijst en de andere naar de hel, als de weegschaal van het Laatste Oordeel. Op de middelste balk, onder de uitgestrekte armen van Christus, staat een lange regel tekst. Het geeft de hymnale verzen uit de liturgie van de oosters-orthodoxe kerk weer: “Wij aanbidden uw heilig kruis, o Meester; en uw heilige opstanding loven wij.” Links en rechts van Christus bevinden zich de passiewerktuigen, de lans (K) en de hysopstengel (T).

Als een soort achtergronddecor voor de gebeurtenis rond de kruisiging, die immers vlakbij de stad Jeruzalem plaatsvond, bedekt een architectonisch motief de hele buitenkant van de onderste dwarsbalk. Bij de voetenbalk zijn vier letters te zien, die een afkorting zijn van ‘’De plaats van de schedel wordt Paradijs’’. Deze ikoon beeldt ook de kruisgetuigen af. Links de Moeder Gods en een andere vrouw die ook Maria heet en rechts de leerling Johannes met de soldaat Longinus. Longinus heeft een korte baard en een Romeins pantser. Zijn hoofd is bedekt met een witte doek. Vaak houdt hij een speer in zijn linkerhand en steekt hij zijn rechterhand op om zijn getuigenis over Christus te onderstrepen (‘Waarlijk, Deze was Gods Zoon!’, Matt. 27:54).