H2569

Processie van het levenschenkende Kruis

Regio: Noordelijk Rusland
Periode: 17e eeuw
Afmeting: 38 x 30 cm

Omschrijving

Deze uiterst zeldzame ikoon laat het dubbele feest zien dat in de oosters orthodoxe kerk op 1 augustus wordt gevierd. Het belangrijkste feest, dat van de Processie van het Kruis van Christus is ook het oudste van de twee afgebeelde feesten. Deze processie werd iedere zomer gehouden om de bevolking van Constantinopel te beschermen tegen ziekten. In de processie werden (delen van) het oorspronkelijke kruis van Christus meegedragen, dat volgens de legende door Helena, de moeder van Constantijn de Grote, naar de stad was gebracht. Met het kruis werd het water van de stadsbronnen, rivieren en meertjes gezegend. Een verklaring hiervoor zou kunnen zijn men het water als bron van besmettelijke ziekten beschouwde. Een andere reden zou kunnen zijn dat men de geneeskrachtige werking van het gezegende water gebruikte ter bestrijding van ziekten.

Het tweede feest dat op 1 augustus werd gevierd was een feest ter ere van Christus Pantokrator en zijn moeder Maria (de Moeder Gods). Dit ‘kleine’ feest werd in 1158 ingesteld onder metropoliet Constantijn van Kiev en patriarch Lukas van Constantinopel. De aanleiding was de overwinning van de Russische prins Andrej Bogoljub op de Bulgaren en de keizer Manuel op de Saracenen, beiden op 1 augustus.

In de iconografie zijn de beide feesten samengevoegd. Het bovenste deel toont een Deësis van Christus Pantokrator, geflankeerd door de Moeder Gods, Johannes de Voorloper en de bisschoppen Basilius en Johannes Chrysostomos. Op het onderste deel van de ikoon zien we de de aartsengel Michaël die het kruis op een bron houdt. Om de bron staan zieke mensen die hopen op genezing door het gezegende water.