Omschrijving

Deze ikoon toont Johannes Chrysostomos, gekleed in een bisschoppelijk gewaad. Hij houdt in zijn handen een evangelieboek en heeft zijn lichaam licht gedraaid, het hoofd in voorbede gebogen. De ikoon maakte oorspronkelijk deel uit van een deësisrij (voorbederij) in een ikonostasewand van een kerk of kapel, waar deze voor de aanschouwer rechts ten opzichte van de centrale ikoon van Christus Pantokrator stond opgesteld. De gestileerde mantel en het karakteristieke gezicht grijpen terug op de schilderstijl van de 16e eeuw.

Johannes Chrysostomos, geboren rond 354 na Christus in Antiochië, was een vooraanstaande kerkvader, theoloog en patriarch van Constantinopel. Hij staat bekend om zijn welsprekendheid en ontving de bijnaam Chrysostomos (Gouden Mond) vanwege zijn meesterlijke preken en geschriften. Naast zijn theologische bijdragen en bijbelcommentaren benadrukte hij het belang van sociale rechtvaardigheid en zorg voor de armen. Johannes stierf in ballingschap in 407 na Christus. Hij is schutspatroon van onder andere predikers, redenaars en (universitair) docenten.

Er zijn verschillende feest- en gedenkdagen aan hem gewijd, waaronder 13 september (katholiek) en 13 november (orthodox). De vroegere feestdag van Johannes Chrysostomos was op 27 januari. In delen van Vlaanderen wordt daarom op die dag (of eind januari) door scholieren uit de zesde klas het feest Chrysostomos (ook wel het 100 dagen feest) gevierd. De scholieren markeren met dit feest de laatste honderd dagen dat ze middelbaar onderwijs volgen. Enkele generaties geleden heette het laatste jaar van de middelbare school nog “Retorica”, omdat in dat jaar de klassieke tragedieschrijvers in het Grieks en Latijn bestudeerd werden. Tijdens het het Chrysostomosfeest werd dan vaak een welsprekendheidstoernooi voor retoricastudenten gehouden of hielden leerlingen grappige toespraken over de school en de docenten. Tegenwoordig wordt op Chrystostomos vooral feest gevierd