Op 8 november wordt in de Russisch-orthodoxe kerk het feest van de ‘Synaxis van de aartsengel Michaël en alle andere lichaamloze of onsterfelijke hemelse machten’ gevierd. Het woord synaxis is het Griekse woord voor ‘bijeenkomst’ of ‘verzameling’. In Rusland kent men hiervoor het woord sobor. Beide begrippen worden gebruikt om een feestviering aan te geven. Zo kent men onder meer het feest van de Synaxis van de twaalf apostelen, de Synaxis van de heiligen van Kiev en de Synaxis van de heiligen van Pskov. In dit geval betreft het dus de samenkomst van de aartsengelen en andere lichaamloze of onsterfelijke hemelse machten.
Ikonen van de synaxis van de engelen tonen meestal een aantal aartsengelen die staand en ten voeten uit zijn afgebeeld. De aartsengelen staan gegroepeerd rond een mandorla of medaillon, met daarin Christus Immanuel. Dit medaillon wordt meestal gedragen door de aartsengelen Michaël en Gabriël. Hen herkennen we omdat hun namen bij hun beeltenis staat vermeld. Achter de aartsengelen staan meestal andere engelen van wie de rangen of de namen niet zijn te herleiden. Boven en onder het medaillon worden soms een cherub en een seraf afgebeeld. Door Christus als Immanuel (als preëxistente Logos) af te beelden temidden van de engelen, wordt benadrukt dat Christus ook vóór zijn menswording al verheven was boven alle engelen. Er zijn ikonenschilders die zich de vrijheid veroorloven om Christus als Pantokrator of de Moeder Gods van het Teken in het medaillon af te beelden.
De vroegste ikonen van de Synaxis van de engelen stammen uit de 14de en 15de eeuw. Aanvankelijk werden alleen de aartsengelen Michaël en Gabriël afgebeeld, met in hun midden de afbeelding van Christus Immanuel. In de daaropvolgende eeuwen werden hier andere engelen aan toegevoegd. Aanvankelijk alleen de zeven aartsengelen, maar later ontstaan ook ikonen met negen engelen. Het aantal van negen is gerelateerd aan de engelhiërarchie zoals die door Pseudo-Dionysios de Areopagiet werd voorgesteld. In de 18de en 19de eeuw worden steeds meer engelen afgebeeld en ontstaan variaties met een derde aartsengel (Rafaël), grotere engelscharen en serafs en cherubs. Hoewel de engelhiërarchie volgens Pseudo-Dionysios bepalend zou moeten zijn voor de iconografie, zijn er maar weinig schilders die zich houden aan de voorgeschreven aantallen, bijschriften, kleding en attributen van de engelen.
Het feest van de Synaxis van de engelen wordt vaak geassocieerd met de aartsengel Michaël. Hij wordt immers gezien als de aanvoerder van de hemelse legermachten. De overige zes aartsengelen hebben echter ook hun feest op deze dag. Er bestaat ook een afzonderlijk feest van de Synaxis van de aartsengel Gabriël, namelijk op 26 maart, de dag na het feest van de Annunciatie aan de Moeder Gods. Vanwege het samenvallen van deze dag met de vastentijd, wordt het feest sinds de 9de eeuw ook op 13 juli gevierd.
Volgens sommige bronnen is de datum waarop het feest van de Synaxis van de aartsengel Michaël en alle andere lichaamloze of onsterfelijke hemelse machten wordt gevierd, namelijk 8 november, een verwijzing naar engelhiërarchie volgens Pseudo-Dionysios de Areopagiet. De maand november was in de oudheid namelijk de negende maand van het kerkelijk jaar en Pseudo-Dionysios deelde de engelen op in negen rangorden. Hiermee wordt echter voorbijgegaan aan het gegeven dat de geschriften van Pseudo-Dionysios pas aan het begin van de 6de eeuw verschenen, terwijl het de datum van het feest van de Synaxis ca. 150 jaar eerder werd vastgesteld tijdens het Concilie van Laodicea (363-364).
(Bron: A. Brouwer en J. Heutink (2008). Synaxis van de Engelen Hemelse Helpers. In: J. Heutink (red.) Hemelse Helpers. Kok Kampen.