Hodegetria betekent “Zij die de weg wijst”. De Moeder Gods is afgebeeld in halfformaat en heeft het Christuskind op de linkerarm, terwijl zij met haar rechterhand naar Christus (de ‘Weg’) wijst. Het Christuskind maakt met zijn rechterhand een zegenend gebaar en houdt in de linkerhand een gesloten schriftrol vast. De iconografie is gebaseerd op de byzantijnse afbeeldingen van het keizerlijke hof, die een statig en afstandelijk karakter hebben. De houding van de Moeder Gods legt niet de nadruk op de moeder-kindrelatie, zoals bij de ikonen van de Moeder Gods van de tederheid, maar op de plaats van de Moeder Gods in de heilsgeschiedenis.
Volgens de legende zou het oerbeeld van Hodegetria-ikoon nog tijdens het leven van de Moeder Gods geschilderd zijn door de evangelist Lucas. De historische verklaring voor het ontstaan van de ikoon is dat deze in de 5e eeuw, kort na het concilie van Efeze (431) werd geschilderd. De ikoon zou later die eeuw zijn overgebracht naar Constantinopel als geschenk voor de zus van keizer Theodosios II. Omdat deze zus Pulcheria inderdaad in de 5e eeuw een kerk heeft laten bouwen is deze verklaring niet ondenkbaar.
In 1046 werd de ikoon door de vorst Vladimir Monomach als bruidsschat van de Byzantijnse prinses Anna naar de kerk in Smolensk gebracht. Daar kreeg de iconografie de toevoeging ‘van Smolensk’. Kort voor de slag bij Borodin in 1812 werd de ikoon rondgedragen in het Russische legerkamp en speelde zij zo nog een rol in de overwinning op Napoleon.
De centrale afbeelding van de Smolenskaja is omlijst door een wijnrankmotief.